Kỷ nguyên Trung Quốc tại các cuộc thi sắc đẹp

Đầu thập niên 2000, từ một nước rất hiếm khi tham gia các cuộc thi sắc đẹp quốc tế, Trung Quốc bỗng nổi lên thành một hiện tượng trong mảng sắc đẹp cả về thành tích thi thố lẫn độ chịu chơi. Tuy nhiên thời kỳ ảnh hưởng mạnh mẽ của Trung Quốc tại các cuộc thi nhan sắc lớn có thể coi như đã chấm dứt.

Thế kỷ 20 

Các cuộc thi sắc đẹp quốc tế lâu đời nhất (Miss World, Miss Universe, Miss International) ra đời từ thập niên 1950 và 1960 rồi nhanh chóng phát triển, ngày càng thu hút nhiều nước và vùng lãnh thổ tham dự. Tuy nhiên, Trung Quốc hầu như đứng ngoài mảng hoa hậu do bối cảnh chính trị, xã hội của nước này. Hầu như trong những năm thế kỷ 20, Trung Quốc đại lục không cử thí sinh dự thi. Thời kỳ này, các thí sinh người Hoa trên sân khấu các cuộc thi lớn thường là hoa hậu của các vùng lãnh thổ như Đài Loan, Hong Kong, Ma Cao, hoặc đại diện cho các nước có đông Hoa kiều như Singapore, Malaysia.

Năm 1994, Trung Quốc lần đầu cử đại diện thi Miss World, nhưng họ bỏ thi liền nhiều năm sau đó tới năm 2001 mới thi lại.

Thời kỳ thăng hoa 

Năm 2001, đại diện Trung Quốc tham dự Miss World lần thứ 2 và lọt vào đến top 5. Thành tích top 5 lại được lặp lại lần nữa tại Miss World 2002. Cũng trong năm 2002, Trung Quốc lần đầu gửi đại diện thi Miss International (không lọt top) và Miss Universe (đoạt á hậu 2).

Chỉ trong một thời gian ngắn, Trung Quốc liên tục lập được các thành tích khủng tại các cuộc thi sắc đẹp. Ở Miss World, Trung Quốc đăng quang hai lần vào các năm 2007 và 2012. Tại Miss Universe, nước này có thêm 1 lần được á hậu nữa năm 2011 (á hậu 4). Còn ở Miss International, Trung Quốc có thành tích cao nhất là á hậu 2 năm 2010.

Cùng với việc thăng hạng tại các cuộc thi, Trung Quốc cũng dành sự đầu tư lớn chưa từng thấy với các cuộc thi sắc đẹp. Nước này trở thành chủ nhà thường xuyên của Miss World (giai đoạn 2003-2018, Trung Quốc đăng cai Miss World tổng cộng 9 lần). Tại đảo Hải Nam, một nhà hát hoành tráng được xây để dành tổ chức Miss World. Ảnh hưởng của Trung Quốc lớn đến nỗi fan sắc đẹp cảm giác người Trung Quốc mới là chủ của cuộc thi, khi mà sash ghi tên nước của thí sinh được ghi song ngữ Anh-Trung.

Một cuộc thi khác cũng chứng kiến ảnh hưởng rõ rệt của Trung Quốc là Miss International thuộc sở hữu của một đơn vị Nhật Bản. Nếu tính cả Ma Cao (là đơn vị hành chính đặc biệt thuộc Trung Quốc), thì Trung Quốc đã đăng cai Miss International tổng cộng 6 lần trong giai đoạn 2004-2011. Ảnh hưởng Trung Quốc trong những năm Miss International tổ chức ở đây cũng rất rõ rệt. Ví dụ vào một số năm như 2008-2009, lúc đăng quang các thí sinh không mặc trang phục dạ hội như thông thường, mà mặc… đồng phục xường xám của Trung Quốc.

Chưa hài lòng với việc đăng cai các cuộc thi lâu đời, người Trung Quốc cũng có tham vọng lập ra một cuộc thi sắc đẹp của riêng họ, có tên Miss Tourism Queen International (tiếng Việt gọi là Nữ hoàng Du lịch Quốc tế). Cuộc thi này tổ chức lần đầu năm 2004, có năm thu hút tới hơn 100 thí sinh dự thi và từng được một trang sắc đẹp tên Global Beauties xếp vào nhóm 5 cuộc thi sắc đẹp lớn nhất khi đó.

Giai đoạn lao dốc

Đầu thập niên 2010, những dấu hiệu thoái trào đầu tiên xuất hiện lẻ tẻ. Năm 2012, cuộc khủng hoảng ngoại giao gay gắt giữa Trung Quốc và Nhật Bản bùng nổ, dẫn đến việc Trung Quốc bỏ ghế trống không thi Miss International năm đó. Từ năm 2012 về sau, Trung Quốc không còn tham gia đăng cai Miss International nữa, cuộc thi này trở về Nhật Bản liên tục cho tới ngày nay.

Từ thập niên 2010, cuộc thi Miss Tourism Queen International ngày càng sa sút và cuối cùng bị đá ra khỏi hệ thống Grand Slam của Global Beauties.

Trung Quốc vẫn còn tiếp tục đăng cai Miss World tới năm 2018. Tuy nhiên, “hoa hậu” trong showbiz Trung Quốc dần mất đi giá trị và không còn được ưa chuộng như trước. Thành tích của các đại diện Trung Quốc tại Miss World ngày càng yếu dần, các năm 2017-2021 chỉ lọt top rìa, và đến năm 2023 thì trượt top 40, chính thức cắt đứt chuỗi vào top liên tục của nước này từ năm 2014.

Sự xuống dốc của Trung Quốc cũng được ghi nhận tại nhiều cuộc thi sắc đẹp khác. Sau khi trải qua đại dịch Covid, quốc gia này dường như chẳng thèm đoái hoài tới các cuộc thi quốc tế nữa. Đỉnh điểm là vào năm 2023, Trung Quốc bỏ thi một loạt các cuộc thi như Miss Universe (do trục trặc visa), Miss International, Miss Supranational và Miss Grand International.

Dễ thấy một quy luật phổ biến là khi các nước phát triển lên, các cuộc thi sắc đẹp ngày càng mất chỗ đứng. Nhưng sự mất hứng của Trung Quốc với các cuộc thi quốc tế được đánh giá là khá nhanh và mạnh, có thể thấy rõ khi so với các nước Đông Á còn lại. Nhật Bản, Hàn Quốc dù không còn trọng hoa hậu nữa nhưng vẫn gửi thí sinh đều đặn đi thi quốc tế và đôi khi còn lọt top. Ngay cả vùng lãnh thổ Đài Loan từng bị Trung Quốc nhiều lần chèn ép, gây khó dễ mấy năm gần đây còn tìm cách quay trở lại tham dự với dải sash Taiwan mà họ mong muốn, chứ không phải là Chinese Taipei theo như phía Trung Quốc đòi hỏi.

Pháp - ngoại lệ hiếm hoi của mảng hoa hậu

Chính ra lĩnh vực hoa hậu của nước Pháp có vài nét khá đặc biệt.

1. Nước phát triển vẫn còn chuộng hoa hậu 

Tình trạng thoái trào, đi xuống của các cuộc thi hoa hậu đã trở thành quy luật tất yếu ở đa phần các nước phát triển. Điển hình là việc người Mỹ đã bán cuộc thi Miss Universe, cũng như việc các cuộc thi Miss Universe, Miss USA hay cả Miss America lâu đời hơn không còn được phát trên các kênh truyền hình lớn như FOX, NBC, ABC. Chất lượng tổ chức và tầm ảnh hưởng của các cuộc thi nhan sắc cũng đi xuống ở các nước giàu thuộc khối G7 khác như Canada, Anh, Đức, Ý, Nhật Bản, và nhiều nước phát triển khác.

Nguyên nhân của tình trạng thoái trào này gồm: sự nổi lên của phong trào nữ quyền, kinh tế phát triển dẫn đến nhiều cơ hội hơn cho phụ nữ, cũng như các tai tiếng trong chính các cuộc thi nhan sắc khiến dư luận không còn đánh giá cao.

Thế nhưng Pháp lại nằm ngoài xu thế chung đó. Cuộc thi Hoa hậu Pháp (Miss France) vẫn là một trong những sự kiện truyền hình được đông đảo khán giả Pháp đón đợi mỗi năm. Độ phủ sóng truyền thông của Hoa hậu Pháp vẫn cực mạnh. Ví dụ đêm chung kết Miss France 2020 đã thu hút gần 7 triệu khán giả (hơn 10% dân số Pháp) mở kênh TF1 xem. TF1 hiện là kênh truyền hình chiếm thị phần lớn nhất tại Pháp.

2. Giữ bản quyền song song cả Miss Universe và Miss World 

Miss Universe và Miss World là 2 cuộc thi lớn và họ không muốn các cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia chung đụng bản quyền. Trong các năm qua, số lượng các đơn vị giữ bản quyền cả 2 cuộc thi ngày càng ít dần, kể cả những cuộc thi sắc đẹp lâu đời như Binibining Pilipinas (bản quyền MW tách ra năm 2011), hay mới đây là Hoa hậu Nam Phi (bản quyền MW tách ra từ năm nay).

Một lần nữa, nước Pháp lại là ngoại lệ khi thuộc thiểu số hiếm hoi các cuộc thi cấp quốc gia giữ bản quyền cả 2 cuộc thi lâu đời MW và MU. Pháp ở thế cửa trên khi là một trong số ít nước sẵn sàng cử á hậu 1 đi thi hai cuộc thi này nếu hoa hậu bận, điều tối kỵ đối với các nước khác. Cá biệt hơn cả là trường hợp Vaimalama Chaves, Hoa hậu Pháp 2019 tuyên bố không muốn dự thi cuộc thi quốc tế nào. Nếu nước nào khác 'to gan' như vậy chắc đã bị MW hay MU truất bản quyền từ lâu.

3. Thế độc tôn của một cuộc thi lớn 

Ở Việt Nam hay nhắc đến cụm từ 'loạn hoa hậu'. Cùng với sự phát triển của mảng kinh doanh nhan sắc, số cuộc thi hoa hậu cấp quốc gia trong nước tăng nhanh. Gần đây, Hoa hậu Việt Nam bắt đầu lép vế dần trước nhiều cuộc thi mới, thậm chí mất dần cơ hội cử thí sinh đi thi quốc tế. Tương tự, bản quyền dự thi quốc tế tại các nước cũng có thể thay đổi từ những cuộc thi lâu đời sang cuộc thi mới, chẳng hạn như tại Colombia, Philippines, Indonesia, Nam Phi.

Riêng tại Pháp, cuộc thi Hoa hậu Pháp vẫn giữ địa vị độc tôn mà không có đối thủ. Pháp vẫn có một số cuộc thi sắc đẹp khác như Miss International France, Miss Prestige National nhưng gần như không thể cạnh tranh được với Miss France về mặt danh tiếng. Có lẽ vì vậy, Hoa hậu Pháp vẫn quy tụ được những thí sinh chất lượng nhất cả về nhan sắc và trí tuệ, khiến khán giả Pháp không bị 'ngán' hoa hậu chăng?

Hai cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia đang chết yểu

Trong tháng 4 này, các cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia tại nhiều nước đang diễn ra sôi động. Chỉ riêng tại Việt Nam, thông tin về hai cuộc thi nhan sắc lớn là Miss World Vietnam và Miss Universe Vietnam đang được đông đảo fan sắc đẹp liên tục cập nhật. Ở nước ngoài, các cuộc thi Miss Grand Thailand, Miss Universe Philippines đang vào chặng nước rút.

Ngược lại ở một số quốc gia, các cuộc thi nhan sắc đang lâm vào tình trạng đóng băng, không biết ngày tổ chức lại. Lý do một phần đến từ những thay đổi trong tình hình chính trị, xã hội các nước này. 

1. Hoa hậu Lebanon

Miss Lebanon (hay Li-băng) được coi là một trong những cuộc thi sắc đẹp cấp quốc gia hoành tráng nhất khu vực Trung Đông. Đây cũng từng được coi là một trong những cuộc thi đại gia nhất thế giới khi giải thưởng cho hoa hậu lên tới 500.000 USD (hơn 11 tỷ đồng), bao gồm tiền, căn hộ, trang sức và các chuyến đi du lịch nước ngoài.

Tuy nhiên, những hào nhoáng xa hoa này vụt tắt khi Lebanon chìm vào cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ. GDP đầu người của Lebanon từ hơn 8.000 USD năm 2018 (lúc đó cao hơn cả Thái Lan, Nam Phi) lao dốc thẳng đứng xuống 2.800 USD (tụt lại sau Việt Nam). Người dân Lebanon rơi vào cảnh thiếu lương thực, điện, thuốc men, phải trông chờ vào viện trợ của nước ngoài. Ước tính hiện ba phần tư dân số Lebanon sống dưới mức nghèo đói. Cuộc thi Miss Lebanon do đó cũng không thể tổ chức trong nhiều năm liên tiếp, từ 2019 đến nay.

 
2. Hoa hậu Nga

Cuộc thi Hoa hậu Nga (Miss Russia) tổ chức lần cuối cùng vào năm 2019 và đã hai năm liên tiếp không tổ chức, dẫn đến việc nước Nga bỏ ghế trống tại Miss Universe 2019 và Miss World 2021. Cuộc thi này có lẽ sẽ trở lại vào năm 2022 khi tình hình đại dịch sớm được kiểm soát. Tuy nhiên, việc Nga mang quân sang đánh Ukraine từ tháng 2 cho đến nay đã khiến tình hình trở nên khó đoán định.

Cuộc chiến tại Ukraine khiến nước Nga bị cô lập về kinh tế, khiến lạm phát gia tăng, chuỗi cung ứng sản xuất đứt gãy và dự kiến kinh tế Nga có thể sẽ sụt giảm tới 10%. Trong tình hình này, việc tổ chức một cuộc thi hoa hậu cấp quốc gia sẽ khó mà phù hợp.

Người thân thương tiếc Hoa hậu Mỹ

Cheslie Kryst và mẹ sau khi đăng quang Miss USA

Cha của Cheslie Kryst, ông Rodney Kryst - 62 tuổi, chia sẻ với phóng viên The New York Post rằng con gái ông là người có lối sống lành mạnh, chưa bao giờ sử dụng chất gây nghiện nào. Ông cho rằng nguyên nhân của sự việc đau lòng có thể là những xáo trộn trong cuộc sống gia đình, điều khiến Cheslie buồn lòng.

Cheslie bên cha ruột (trái) và cha dượng (phải)

Rodney Kryst từng là một vận động viên thể hình người Mỹ gốc Ba Lan. Ông kết hôn với bà April Simpkins, người làm việc trong lĩnh vực quản trị nhân sự. Hai người sau đó ly hôn, rồi bà April kết hôn với người chồng mới. Trong một post nhân dịp ngày của cha, Cheslie nói cô trân trọng và biết ơn cả cha ruột và cha dượng, những người đã dạy cô nhiều điều trong cuộc sống. Ông Rodney là người đưa Cheslie đến với thể thao, còn cha dượng giúp đỡ cô theo đuổi ngành luật.

Cheslie hồi nhỏ bên cha và mẹ

Mẹ của Cheslie từng đoạt danh hiệu Mrs North Carolina và hiện đang làm việc trong lĩnh vực quản trị nhân sự. Chia sẻ sau khi con gái mất, bà April Simpkins nói đã mất đi “người bạn thân nhất” (“Cheslie wasn’t just my daughter; she was my best friend”). Cheslie viết một lời nhắn và muốn để lại tất cả tài sản cho mẹ.

Gary Simpkins - ông của hoa hậu nói ông hoang mang không hiểu lý do vì sao dẫn đến sự việc đau lòng. Ông mô tả cháu gái là người luôn muốn giúp đỡ người khác.

Nguyên nhân? 

Cheslie phỏng vấn ca sĩ Taylor Swift khi cô làm phóng viên của chương trình Extra

Không ai rõ Cheslie đã cảm nhận thế nào trong những giờ phút cuối cùng của cô ấy. Tuy nhiên, có một số phỏng đoán căn cứ vào những điều Cheslie chia sẻ trước khi mất không lâu.

Cheslie từng nói cô cảm thấy không thấy thoải mái khi bước sang tuổi 30. Mỗi khi nhắc đến việc đó, hoa hậu chia sẻ đôi lúc cô cố gắng thể hiện sự hào hứng để che giấu cảm nhận thật bên trong. Nhưng những lúc khác, cô cảm thấy trống rỗng. Với Cheslie, bước qua tuổi 30 như một lời nhắc nhở nghiệt ngã rằng cô sắp không còn giá trị trong mắt công chúng.

Cheslie kể cô cũng bị bắt nạt trên mạng. Cô nói sau khi đăng quang, cô đã phải xóa nhiều bình luận ác ý nói cô không đủ đẹp, không đủ trẻ để làm hoa hậu, đi kèm emoji nôn ói (🤮).

Cheslie từng theo đuổi công việc luật sư trước khi đăng quang Miss USA, rồi sau đó trở thành phóng viên của chương trình Extra, chuyên phỏng vấn các nhân vật trong lĩnh vực giải trí. Hoa hậu chia sẻ với fan rằng cô bỏ nghề luật bởi cô gặp những phân biệt đối xử vì mình là phụ nữ, cũng như việc phải làm việc rất nhiều giờ để có thể trả tiền các hóa đơn. Cô từng cảm thấy như đánh đổi thời gian của cuộc sống để nhận lấy đồng lương.

Một năm trước, hoa hậu từng viết về việc cô đi gặp chuyên gia tâm lý để được giúp đỡ. “Tôi ép bản thân làm việc tới gần chết” và sau đó phải nhập viện trong 8 ngày.

Phần viết thêm

Điều khiến nhiều người cảm thấy hoang mang là tại sao Cheslie lại từ bỏ cuộc sống trong khi trong mắt nhiều người, cô có tất cả: sắc đẹp, sự thông minh, công việc tuyệt vời, có nhiều người yêu thương. Trong một bài viết mà ad đọc được liên quan đến sự việc của Cheslie, một facebooker tên Lucy Parker viết đại ý như sau: khi bạn bị trầm cảm nặng, tất cả những thành tích đều trở nên vô nghĩa và không thật. Lúc đó, điều chiếm trọn tâm trí bạn là những thất bại từng trải qua. Các vấn đề tâm lý cũng giống các căn bệnh như tiểu đường. Chúng ta cần phải ở bên những người mắc bệnh tâm lý. Cuộc sống đã rất khó khăn, và nó còn khó hơn gấp bội khi tâm trí phản bội lại chính chúng ta.